WWW.UA.Z-PDF.RU

˲ - , , , ,

 
<< HOME
Գ
Գ
CONTACTS




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸



. +420704758365

( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸
 >>  . C 10.02.00
Pages:     | 1 |   ...   | 60 | 61 || 63 | 64 |   ...   | 75 |

Բò: , , Ѳ ˲ Ҳ 6 - ...

-- [ 62 ] --

. . B (18891954).

, 1857 .

. . (18211880) . . .

, . - , . , .

, . , - , .

( :

Madame Bovary, cest moi) , . : . , , , , ?

: , , , .

W artykule poruszam zagadnienie uniwersalnoci zjawiska bowaryzmu w literaturze na przykadzie utworu Wiryneja Lidii Sejfulliny (18891954).

Celem niniejszego opracowania jest ukazanie nawiza realistycznego dziea z okresu modej literatury radzieckiej do jego pierwowzoru - gonej powieci francuskiego pisarza, wydanej w 1857 r. a utrzymanej w tonie realizmu psychologicznego. Obiektem bada bdzie tu portret gwnej postaci kobiecej w obu utworach. Na pierwszy rzut oka dziea te s odlege w czasie, w rysunku rodowisk, ktre portretuj, wreszcie pod wzgldem formy, e wydaj si mie ze sob niewiele wsplnego. Prawdopodobnie dlatego temat ten nie by dotychczas analizowany w literaturze przedmiotu.

Powie Flauberta (18211880) naley do tzw. nurtu chirurgii spoecznej.

Pisarz dziki sylwetce tytuowej Madame Bovary ukaza take rodowisko i atmosfer Francji pod rzdami Ludwika Filipa, ktry ustanowi nowy typ monarchii, nieznany wwczas jeszcze w tym kraju. Std Flaubert z perspektywy czasu mwi o swoim dziele: S powieci pisane ostrzem skalpela, np. Pani Bovary.

Opowie Sejfulliny take miaa za zadanie przekaza czytelnikom charakterystyczny rys epoki przemian w kierunku narodzin nowego ustroju politycznego. W latach dwudziestych XX wieku w rosyjskiej literaturze radzieckiej wystpio bowiem zapotrzebowanie na utwory wychowujce spoeczestwo. Std istotna rola kobiety-wychowawczyni zarwno jako autorki jak i bohaterki. W roku 1924 wychodzi oparta na faktach autentycznychopowie Lidii Sejfulliny o losie modej dziewczyny z syberyjskiej wsi. Bohaterka wywodzi si z rodziny staroobrzdowcw.

Przez mieszkacw wsi nazywana jest Keraczk. W momencie prezentacji ma dwadziecia lat. W chwili mierci okoo trzydziestu.

Dziki elementom retrospekcji czytelnik w toku narracji dowiaduje si o kolejnych faktach z ycia bohaterki. Wiryneja jest wic sierot, ktra w wieku dziewczcym potrafia czy prac w gospodarstwie i wychowywanie cudzych dzieci z nauk i potajemnym czytaniem powieci. Nastpnie w wieku okoo siedemnastu lat ucieka z gospodarstwa stryja do powiatowego miasta, gdzie pracowaa w charakterze sucej i zwizaa si tam bez lubu z noszcym si z miejska i delikatniej podchodzcym do kobiety suchotnikiem Wak, uciekinierem z tej samej wsi. Podczas trzyletniego pobytu w miecie dziewczyna radzia sobie z zalotami kolejnych onatych chlebodawcw, co i raz rzucajc posad. Wida std, e kieruje ni podobnie jak i u flaubertowskiej Madame Bovary, pwiadome pragnienie wolnoci i wyraenia wasnej osobowoci. Sama autorka

opowieci mwia:

Bo : , , . , , , , , , , , .

A z perspektywy kilkunastoletniego dowiadczenia literackiego

podsumowywaa:

, , , , , . , . (...) , , , , , , , [podkrel. moje N. P.].

Te spostrzeenia autorki inspiruj do poszukiwania przejaww toposu Madame Bovary w opowieci Wiryneja Lidii Sejfulliny.

Pisarka chciaa przedstawi kobiet, ktra nie mieci si we wasnej warstwie spoecznej. Ukazaa j w postaci wspomnianej Wirynei, ktra w obliczu wywoanego wojn godu wraz z partnerem wraca do rodzimej wsi, gdzie mieszka i pracuje w jego gospodarstwie. Przez matk Waki jest postrzegana jako synowska baba a przez ssiadki gadyszka bez lubu, ktr rachityczny kochanek sam sobie wypekulowa. Tymczasem Wiryneja, nie mogc przez kilka lat doczeka si dziecka ze zwizku z Wak, zaczyna czu si le w jego chacie. Po wizycie pracujcego w pobliu inyniera odczuwa niepokj, tskni za zmian. Nastrj bohaterki prowokuje wwczas matk kochanka do obraania jej nastpujcymi

sowami:

Czego si obijasz po chaupie? e te na grzeszn dusz to i snu nie

ma (...) Moe ci si za hulank, za ulic cni. To id. Wszak ci wiadomo:

bez welonu lubnego, to kto chce z tym nie od tego. (...) Sama jak ta suka przyleciaa pod prg. Przedtem moe dobrze po innych ktach nawycieraa si... (VI, 26) Bohaterka podejmuje z teciow dialog, tumaczc, dlaczego zwizaa si z jej synem. Matka suchotnika jest jednak nieubagana, dlatego te tak podsumowuje nieszczcie Wirynei: Zhabionemu onu to nawet Bg podu nie daje (...) [6, 28] Gdy niegocinna gospodyni przebiera miar, bohaterka decyduje si ostatecznie porzuci jej dom partnera. Ucieka wic od modlcej si przed obrazami matki Waki do ssiadki Anisji. Ta ostatnia wiedzie spokojny ywot ony chopa onierza.

Dostaje od i wychowuje dwoje dzieci a pod nieobecno ma wie si z jecem austriackim, ktry obrzdza jej gospodarstwo. Kiedy Anisja otrzyma wiadomo o miertelnym zranieniu ma, tu przed wyjazdem do niego, rozstanie si z Austriakiem.

Na razie onierka godzi si w zamian za pomoc w gospodarstwie udzieli schronienia Wirynei, bo uwaa j za dobr dziewczyn chocia bez lubnego welonu. Wiryneja lubi i umie pracowa, dlatego ssiedzi proponuj jej zarzd gospodarstwem podczas niedyspozycji czy nieobecnoci wacicieli lub najmuj j do pomocy przy niwach.

Bohaterka take jako Keraczka nie jest wic powaana w otoczeniu, ale potrzebna. To podejcie miejscowych wida w krtkim dialogu Anisji z Wiryneja, gdy onierka prosi bohaterk, aby ta przepisaa dla jej ma modlitw, chronic przed miertelnym zranieniem. Na wie o tym, e

zgin onierz, ktremu podarowano tak modlitw, Wirka komentuje:

Gupi nard, te nasze wsioskie ludzie! Utukli, wic jak go ta modlitwa bronia? Wida, e na nic si nie przydaa?

A ty, Wirko, Boskimi sprawami nie strzp se jzyka. Czek, co wiar odmienia, nie ma nijakiego uwaania [podkrel, moje N. P.].

Keraczka bya, to i wygadujesz na nasze prawosawie (...) Przepisaaby mija, tynaucznajeste [podkrel, moje N. P.].

Nie przepisz!

A to bezbonica! Obejdzie si. Bez ciebie znajd, napisz mi.

Zakrztnij si, bo ju do nocy niewiele brakuje. (...) [6, 43].

Z powyszego dialogu wynika, e pomimo swej odmiennoci, bohaterka opowieci Sejfulliny jest doceniana przez swoje otoczenie nie tylko ze wzgldu na pracowito ale i pimienno. Wida tu wic rnic pomidzy Pani Bovary, ktra nie lubi pracowa i stara si unika tego obowizku.

Muchy aziy po stole i po lepkich szklankach, topic si z bzykiem w resztkach cydru. (...) Siedziaa [Emma dod. mj N. P.] midzy oknem a paleniskiem i szya (...) [7, 26].

Po wczesnej mierci matki, wtedy jeszcze jako panna Rouault, powraca z przyklasztornej szkoy, eby prowadzi ojcu gospodarstwo wiejskie. Zna kilka czynnoci takich jak: haftowanie, cerowanie, czy prasowanie, ale wykonuje je tylko z koniecznoci, na pokaz. Po wyjciu za m za lekarza i przeprowadzce do rodowiska miejskiego, jeeli chce

czego unikn, wymawia si nadmiarem obowizkw:

(...) Czy nie musz sama prowadzi domu, zajmowa si mem i tylu innymi rzeczami; mam mnstwo obowizkw, ktrym naley si pierwszestwo! [7, 105].

Doktorowa jest przy tym pimienna i podobnie jak Wiryneja lubi lektur powieci. Jednak Pani Bovary czytanie przeszkadza w wykonywaniu obowizkw domowych i penieniu wyznaczonych rl

spoecznych:

Dom by teraz w opakanym stanie! (...) Chustki do nosa walay si w kuchni na piecu a maa Berta [crka dod. mj N. P.] (...) miaa dziurawe poczoszki. Kiedy Karol omiela si zrobi uwag, odburkiwaa ze zoci, e to nie jej wina! (....) Dziecku robio si zimno i chciao do matki.

Zawoaj bon mwi Karol Wiesz przecie, kochanie, mamusia nie lubi, eby jej przeszkadza [VII, 276].

W tym czasie jego ona do samego rana czytaa powieci z opisami krwawych orgii... [VII, 278].

Kolejnym, by moe najwaniejszym podobiestwem pomidzy analizowanymi postaciami gwnych bohaterek jest fakt, e obie one dziaaj pod wpywem okresowych nastrojw. Bdc w pewnym sensie obce wasnemu otoczeniu, odczuwaj pewn nie do koca uwiadomion tsknot za innym rodowiskiem. Uczucie to, z biegiem czasu stajce si charakterystycznym rysem ich postawy to bowaryzm. Wyraa si on w postawie niezadowolenia z powodu niemoliwoci odnalezienia swojego miejsca we wasnym rodowisku. U flaubertowskiej Emmy manifestuje si on w nawyku przybierania rnych pz.

I tak, po zakochaniu si w modym prawniku, ktremu chce

zaimponowa, stara si by przykadn gospodyni, on i matk:




140 .


(...) Zauwaono, e dba o gospodarstwo, regularnie chodzi do kocioa i krcej trzyma suc [7, 105].

Karol, wracajc do domu, znajdywa wygrzane papucie przy stygncym popiele. Kamizelki nie miay teraz nigdy podartej poszewki a przy koszulach nie brakowao guzikw (....) [7, 105].

Powtarzaa, e uwielbia dzieci: creczka bya jej radoci i pociech, jej bzikiem; po pieszczotach nastpoway liryczne uniesienia, ktre wszdzie, ale nie w Yonville, przypominayby suchaczom matk Esmeraldy z Katedry Panny Marii [!] [7, 105].

Wiryneja natomiast jest harda, impulsywna i nieprzewidywalna.

Cechy te wida ju w scenie ktni z matk Waki, czy bardziej wyranie na podstawie wtku znajomoci bohaterki ze wspomnianym inynierem.

Przy pierwszym spotkaniu Wiryneja odnosi si do niego chodno, poniewa nie pochodzi on z jej rodowiska i dlatego traktuje go z gry.

W pniejszych rozmowach, jak np. o ksikach jest agodna i szczera. Na pytanie inyniera czy yczy sobie, aby ten przysa jej co do czytania, tumaczy mu, e odkd przekonaa si o rozbienoci pomidzy fikcj

literack a wymogami rzeczywistoci, wybraa codzienny trud:

(...) my przy pracy na markotno czasu nie mamy. Dziewuch byam, tom ksiki wyczytywaa, a teraz to i do ksiki chci brak [6, 48].

Dziewczyna zmienia nastawienie, gdy inynier zapytuje j o sprawy prywatne. Wwczas staje si oficjalna i wedug spostrzeenia rozmwcy chciwa. Innym znw razem, pod wpywem budzcej si do ycia przyrody, sama proponuje inynierowi przechadzk w step za wsi. Ale kiedy byy kochanek Waka przerywa parze pocaunek, Wiryneja traci ochot na blisz znajomo z osob nie ze swojego rodowiska. O

zmianie nastroju informuje inyniera wprost:

Przyobiecaam w gupiej, bez zastanowienia godzinie. Jak si znw taka nadarzy, to moe i przyjd. Ale nie czekaj. Wypatrz sobie jak insz.

Nie a za mn, bo mi nie tdy droga, kdy twoja biey [6, 71].

Dalszy tragiczny los obu zalotnikw bohaterki wpywa porednio na zmian jej stosunku do ycia. Po zamordowaniu inyniera przez nieznanego sprawc, zamiast ktrego do wizienia trafia i tam umiera Waka, ledztwo zostaje umorzone. Policja za odstawia Wirynej z miasta pod nadzr do rodzimej wsi. Rodzina jej nie przyjmuje. Bohaterka podejmuje prac przy budowie kolei. Mieszka odtd w barakach z uciekinierami. W sposb obcesowy odmawia pjcia na sub do inyniera kolejowego, pracujcego na dalszym odcinku i do samego

naczelnika ziemstwa:

Jeste wadza i masz si. Jeno nie nade mn. (...) Ani wizienia, ani zmarnowania, ani samej mierci teraz nie boj si. Ale ciebie, jak trza zniesawi [6, 7778].

Bohaterka traci ostatecznie dobr opini we wasnym rodowisku:

(...) wiejski nard stroni od niej. Szalona baba, lepiej z daleka od takiej: jeszcze do sdu albo na ledztwo czek przez ni trafi. Przy spotkaniu nie zagadywano do niej, nie pozdrawiano [6, 80].

W barakach za wsi prowadzi wic swawolny tryb ycia, romansujc z onatym kowalem, ale dla mieszkajcych tam dzieci, jest opiekucz cioteczk.

W tym okresie powraca do wsi ranny ssiad, Pawe Susow, ktremu niedawno zmara ona, osierocajc troje dzieci. Wiryneja poznaje go wracajc z gromadzkiego zebrania, na ktrym przerwaa mow naczelnika ziemstwa, przekonujcego o sensownoci dalszego prowadzenia wojny przez cara. Wkrtce zafrapowany natur dziewczyny i wspczujcy jej losowi Pawe, zapraszajc j do siebie w charakterze gospodyni, tumaczy

bohaterce:

Po prnicy, kobito, cigiem sama sobie na zo robisz. Niby, e: nie trza mi tam, gdzie lepiej, a ja se wezm i we wszystko najgorsze wlez [6, 102].

To podsumowanie postawy Wirynei mona rwnie odnie do postaci Pani Bovary. Otoczenie nie do koca akceptuje doktorow.

Kierujc si konwenansami, ktrym podlega rwnie Emma, rodowisko nie okazuje jej jednak nieprzychylnego stosunku wprost. Czujc si wyranie wyalienowana, doktorowa, wychowana w atmosferze szkoy przyklasztornej sistr Urszulanek w Rouen, prbuje, zwierzy si ze swoich problemw miejscowemu proboszczowi. Nie potrafi jednak tego

zrobi, bo jak przekonuje czytelnikw Flaubert:

Pewno byaby z chci komu to wszystko zwierzya. Lecz jak wypowiedzie nieuchwytn udrk, zmienn niczym ksztat chmur, ulotn jak wiatr? Brako jej sw [podkrel, moje N. P.], okazji, odwagi [7, 43].

A uczucie, ktre ni powoduje, a ktrego bohaterka nie umie wyrazi, to wzmiankowany wyej bowaryzm. Flaubert ukazuje go pod postaci zgieku w sercu. wiadczy on o wewntrznych wtpliwociach, dotyczcych wasnych, na og niemoralnych czynw. Std Emma udaje si na rozmow do wspomnianego proboszcza. Uwaa, e od tego spotkania zale jej dalsze losy. Tymczasem duszpasterz dba bardziej o przestrzeganie rytw religijnych ni o wysuchanie oniemielonej petentki.



Pages:     | 1 |   ...   | 60 | 61 || 63 | 64 |   ...   | 75 |
 >>  . C 10.02.00
:

ϳ ᒺ Ͳ ²ί ̳ - ֲ ֲ ²ί XXI в 1 2015 1 X X I 1 ( 2 7 2015 .) 1 1 .. ղ ί Ѳί ² Ͳв ( IJ...

. 2014. . Ͳ² ˲ò 811.161.242 . ., , Ҳ ²ʔ Ѳ ˳ , , . ...

1 ֲ ò Ͳ .. в 81'44 (811.161.2+811.111+811.134.3):81'373:81'373.72 ² ֲ̲ Ѳ ʲ, ˲ʲ ʲ : , , ֲ 10.02.17 - 2008 ...

18.04.2013, . XIX . . - ( , , ) . : , , ,...

, . , , ̲ , , , , .1. A.. : / .. . : , 1996. ...

.., . . . ȯ ͲҲ : ײ ( 㳿), . : , , , , - , . In the article the scientific...

̳ ˲ 811.111373.7 -, Բ ֲ ò̲ Ͳ ˲ʲ ² 10.02.04 2016 . ...

: : ϳ / .. : , 2008. 712 .; 11. . . .: , 1965. 356 .; 12. .. : : / .. . .: - , 2001. 478 .; 13. .. : 5- . .2 / ., . . , . ; ϳ. . . .:...

811.161.2271+371 (. ) II I I I I I 1 Ʋ Ʋ . , ...

̲Ͳ ² ̲Ͳ ί ˲ ² ֲ Ͳ ί ² : - 3 2014 . MINISTRY OF EDUCATION AND SCIENCE OF UKRAINE MINISTRY OF AGRARIAN POLICY AND FOOD OF UKRAINE VINNYTSIA NATIONAL AGRARIAN UNIVERSITY UKRAINIAN AND FOREIGN...

.. .: , 2005. . 68-72; 4. ⳺ .. // XVI . / . .., ..⳺. .: . , 1995. . 5 16; 5. 㳿 ղ ղ ./ [ .., .., .., .. .] .: . ij , 2008. 191 .; 6. ϳ .. (- ) //...

.. 811.1138 ֲ ί ֲ ² ɻ ̲ Ȼ . , , - . : , , . .. ...

. Գ 81373: 81.111(71) . ., . . . , . Ҳ в ˲ί : Ȕ Ȕ . , . : , ...




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸


 
<<     |    
2017 www.ua.z-pdf.ru -