WWW.UA.Z-PDF.RU

˲ - , , , ,

 
<< HOME
Գ
Գ
CONTACTS




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸



. +420704758365

( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸
 >>  . C 10.02.00
Pages:     | 1 |   ...   | 61 | 62 || 64 | 65 |   ...   | 75 |

Բò: , , Ѳ ˲ Ҳ 6 - ...

-- [ 63 ] --

Czsto przerywa rozmow, strofujc dzieci przygotowywane do Pierwszej Komunii, ktrym chce wpoi posuszestwo, dyscyplin i pamiciowe opanowanie katechizmu. Rozmwczyni odchodzi niepocieszona i przekonana o wszechobecnym niezrozumieniu ze strony rodowiska, ktre j wychowao.

Wiryneja z kolei czuje si odrzucona przez ludzi z wasnej osady.

Decyduje si jeszcze w epoce przedrewolucyjnej opuci plotkujce na jej temat otoczenie, ale, w przeciwiestwie do Pani Bovary, nie wie dokd

zmierza:

Od ycia wiejskiego odsunam si, na porzdn kobiet si nie wykierowaam, wida, e na co insze pchnie mnie dola. Na rozpustn dziewk, bezdomn- to i c! Za to wolna wolniusieka [6, 33].

Sejfullina, jakby nawizujc do techniki obrazowania stosowanej przez Flauberta, ukazuje bowaryzm dziki opisowi wygldu, nastroju i

myli bohaterki:

Lecz jak gdyby spowiaa w swej cichoci. Mwia niewiele i czsto na dugi czas w rozmylaniu si zatapiaa. Czemu to czek w sobie takie niesyte serce nosi [podkrel. moje N. P.]? eby nie wiada co temu sercu da rzadko kiedy si uraduje. Zawsze nie to, co trza, zawsze czego brak, co do radoci goryczy dokada [6, 109110].

W opowieci radzieckiej pisarki bowaryzm znamionuj wic takie uczucia gwnej postaci kobiecej jak: poczucie nienasycenia, niezadowolenia z istniejcych warunkw i kryjce si pod tymi symptomami pragnienie wolnoci, docierajce raczej do bohaterki w formie przeczucia. Taka postawa zamknicia si w sobie, charakterystyczna raczej dla Emmy, pojawia si u Wirynei dopiero w pnym okresie modoci, gdy bohaterka dojrzewa do zaoenia rodziny.

Dla Emmy jak wskazuje Flaubert, zaoenie rodziny to tylko rodek do celu -ycia w arystokratycznych warunkach. Dlatego te, wyczekujca syna doktorowa, odwraca gow i mdleje, kiedy rodzi si crka. W epoce, w ktrej yje Pani Bovary wszystkie liczce si w spoeczestwie zaszczyty przypadaj mczynie. Syn jako dziedzic sawnego nazwiska, mgby zadba o los matki i wprowadzi j w wielki wiat. Crka za zagubi nazwisko i bohaterka bdzie musiaa si stara dla niej o tzw. dobr parti, zamiast y w luksusie. Std maa Berta wydaje si matce brzydkim dzieckiem i jak podkrelono wyej, doktorowa zajmuje si ni tylko z kaprysu. Dodatkowego zmartwienia przysparza flaubertowskiej Emmie fakt, e ojcem dziecka jest niekochany przez ni m. Doktorowa uwaa go za czowieka bez ambicji. Powodowana kolejnym kaprysem, po rozstaniu z kochankiem, prbuje pokocha ma. Pomaga jej w tym miejscowy aptekarz, czowiek o wielkich ambicjach. Proponuje on Karolowi przeprowadzenie nie praktykowanej dotychczas w nauce operacji. Emma widzi w tym kroku drog do zaszczytw. Ani m, ani ona nie wiedz jednak, e operacja jest nielegalna. Kiedy Karol nie radzi sobie z zadaniem, doktorowa znajduje sobie nastpnego kochanka. Doktor za, a z nim jego rodzina, powoli traci presti w otoczeniu. Pani Bovary nie rozumie, e jej skonno do dziaania pod wpywem zmiennych nastrojw prowadzi rodzin do rozkadu.

Tymczasem dla porzuconej przez ojca i wczenie osieroconej przez matk Wirynei posiadanie wasnego domu to niedocige marzenie i cel sam w sobie. Okazja stworzenia domu ukochanemu mczynie nadarzy si jej dopiero po przewrocie bolszewickim, w erze wojny domowej.

Najpierw bohaterka peni rol gospodyni i opiekunki maoletnich dzieci wdowca. Nastpnie, wystpujc przeciw stryjowi, u ktrego pracowaa po mierci rodzicw i solidaryzujc si w ten sposb ze spraw chopsk, zdobywa sobie uznanie partnera. Odtd Susow widzi w niej wsplnika w propagandowej i konspiracyjnej dziaalnoci w rodowisku wiejskim.

Wiryneja broni owocw rewolucji, nazywajc je pocztkowo Pawow, pniej za: nasz spraw. Prac sw kontynuuje nawet po przymusowym rozstaniu z partnerem, kiedy to wypenia jego rozkazy, bdc z nim w zaawansowanej ciy. Fakt ten cieszy bolszewika. Chopi, ktrym bohaterka pomiennymi sowami stara si przywrci zaangaowanie w spraw bolszewick, mianuj j swoim komendantem i popem pukowym. Po tym wydarzeniu nastpuje opis rozwizania, poczony ze

wiadomoci pomylnego spenienia misji:

Wirka odchodzia z rozjanion twarz. Jakby pieszya si do wielkiej radoci, a nie do trudnej sprawy. (...) komendant ledwo do domu doszed. W drodze chwyciy Wirk ble porodowe. Ale jednak sama po babk (...) wstpia (...) umiechna si przelotnie i sabo. I znw

krzywic si rzeka urywanym gosem:

Niechaj w weselu na wiat wyjdzie. Nadto dugo czekaam go... Nie chc krzycze, chc go w radoci porodzi.

I krzykna tylko raz jeden. Krtko, silnie. Jak nie z blu a z zachwytu. I wwczas niewypowiedzianie lekkie wydao jej si wasne ciao i usyszaa niezwykle gony krzyk nowonarodzonego [6, 135136].

Zapowiedzi dalszych losw bohaterek s w pewnym sensie przykady postaw rodowiskowych z jakimi identyfikuj si obie kobiety.

Dla Pani Bovary pierwszym z takich wzorcw osobowych jest jej te

rozrzutny czowiek o manierach wiatowca:

Pan Bovary-ojciec (...) mia zwyczaj pi duo, posya czsto suc pod Zotego Lwa po butelk wdki, ktr wpisywano na rachunek syna, a na perfumowanie swych chustek zuy ca wod kolosk synowej.

Emma lubia jednak jego towarzystwo. Zwiedzi kawa wiata, opowiada o Berlinie, o Wiedniu, o Strasburgu, o swoich oficerskich czasach, o kochankach, ktre mia, o wielkich przyjciach, ktre wydawa, a przy tym by uprzejmy dla niej i nawet czasem, na schodach albo w ogrodzie,

chwyta j wp woajc:

Karolu, strze si! [7, 8485].

Drugim typem do naladowania i osob godn uwagi jest podstarzay arystokrata, ktrego Emma spotyka podczas jedynego w swym krtkim yciu balu w willi markiza Vaubyessard. Bohaterka trafia tam dziki

mowi i jego pozycji w lokalnej spoecznoci:

A u szczytu stou (...) zgarbiony nad penym talerzem, w serwecie jak u dziecka zawizanej na karku, jad starzec, ronic z ust krople sosu. Mia przekrwione oczy (...) by to te markiza. (...) Wid niegdy huczny ywot rozpustnika, pojedynkowa si, zakada, porywa kobiety, trwoni majtek, przeraa ca rodzin. Stojcy za krzesem lokaj krzycza mu do ucha nazwy potraw, na ktre ksi, bekocc, wskazywa palcem; oczy Emmy wracay wci do tego starca z obwisymi wargami jak do niezwykego i podniosego widoku [podkrel, moje N. P.]. Zazna ycia na dworze i sypia w ou krlowych! [7, 51].

Wiryneja rwnie obiera sobie dwa wzorce do naladowania.

Pierwszym z nich jest wspomniana wyej onierka Anisja. Bohaterka akceptuje j, nie majc jeszcze sprecyzowanego celu w yciu. Narrator wprowadza t posta do akcji mimochodem, kiedy Wirka, ugodzona przez matk Waki, ucieka z niegocinnego domostwa, szukajc schronienia u

jakiejkolwiek przyjaznej duszy:

W zoci w popiechu o mao chaupy Anisji nie mina. Wesoa onierka zawsze bya dobra dla Wirki. Moe dlatego, ze i j inne baby stateczne tak jak i Wirk kujcymi oczami podle studni witaj. (...) Gadaj we wsi, e si pucia z jecem, kiedy ma do wojska wzito. Ona za na to gadanie jeno miechem obuzerskim odpowiada. Wesoa a bezwstydna. Lecz Wirce miech ten, czsty i atwy, do gustu przypada [6, 35].

Pod koniec krtkiego ycia (bohaterce nie jest dane doy trzydziestu lat), Wiryneja zdecydowanie rozczarowana Anisj, odnajduje nowy wzorzec. Budzi on podziw nastawionej nonkonformistycznie bohaterki.

Przykadem tym jest posta ostatniego partnera dziewczyny, cytowanego ju Pawa Susowa. Po powrocie z frontu, rozpowszechnia on w swojej osadzie ideologi bolszewick. Potrafi kierowa zgromadzeniem i dziki temu jest szanowany w otoczeniu. Dopki agitacja wydaje si atrakcyjna dla mieszkacw, Wiryneja zyskuje na zwizku z wdowcem. Pawe jako

reprezentant wsi w gminie, umie zadba i o reputacj bohaterki:

Niedugo szydzono z Wirki. Pawe sowami bez potrzeby nie mieci, lecz zna i wakie swka. Zamkn gb jednej, drugiej babie i ucichy.

Wirka odzyskaa spokojne wejrzenie. (...) Z Pawa spokojny czek i chtny do pracy. Pimienny, jak si patrzy. Wic chocia biedny ludzie nim nie poniewieraj. Boj si [6, 109].

Wkrtce jednak bieda Pawa i jego czste delegacje, zmuszaj bohaterk do podejmowania pracy u ssiadw, ktrzy, jak o tym wyej wspomniano zatrudniaj Wirynej tylko z koniecznoci. Tumacz przy tym, e nawet diaba wzioby si do roboty w czas gorcy, eby tylko wedle gospodarstwa mia dobry starunek [6, 119]. Partnerka Susowa nie zraa si jednak tymi opiniami, majc na uwadze przede wszystkim zabezpieczenie bytu dzieciom ukochanego. Jednak stae dugi Pawa powoduj, e ta para staje si coraz mniej popularna we wsi. Dlatego te, gdy sprawa chopska schodzi do podziemia, Wiryneja wraz z gospodarstwem bolszewika jest coraz bardziej naraona na niebezpieczestwo.

Tymczasem wiedziona cigym poszukiwaniem mioci i pragnieniem pogoni za wielkim wiatem, Emma kupujc coraz bardziej wyszukane prezenty kochankom, zaczyna rujnowa rodzin. Znajomi przestaj odwiedza dom doktorostwa, m traci pacjentw. Otoczenie daje bohaterce odczu, e narusza ona przyjte w tym rodowisku normy.

Nastpuje licytacja. Rodzina Bovary zostaje pozostawiona samej sobie ze wiadomoci nadszarpnitego prestiu i zapowiedzi niewypacalnoci.

Przeraona widmem bankructwa i grob ujawnienia si jej dwulicowoci, dwudziestoszecioletnia Emma popenia samobjstwo. Dziki mioci i oddaniu ma zostaje jednak pochowana z honorami nalenymi maonce lekarza. Karol realizujc jej wol, podobnie jak wczeniej jego ona, nie liczy si z kosztami. Od chwili pogrzebu, czeka a Emma wezwie go do siebie. Ostatecznie umiera z tsknoty i godu, odkrywajc romanse ony.

Pozostawia zaniedban omioletni crk, ktra musi odtd zarabia na wasne utrzymanie. W ten sposb postawa matki prowadzi do katastrofy rodzinnej a w powieci powraca motyw osierocenia i wyobcowania postaci kobiecych.

Los Wirynei jest ciszy od losu flaubertowskiej Emmy. Bohaterka Sejfulliny, jak wida, powanie traktuje swoje powoanie do macierzystwa.

Prawdopodobnie rwnie dlatego, e na podstawie zwizku z Wak podejrzewaa siebie o bezpodno, tak bardzo lubi przebywa z dziemi.

Kiedy wic spodziewa si dziecka ukochanego mczyzny jest mile zaskoczona zapowiedzi odmiany swego losu. Nie przypuszcza jednak, e te narodziny, w sytuacji burzliwych przemian w rodzimej wsi, stan si dla niej i jej syna pocztkiem tragedii. Bohaterka rodzi pod nieobecno Susowa, ktry prbuje wznieci probolszewickie powstanie we wsi.

Przeciwni rozruchom s najbogatsi mieszkacy Keracy, na ktrych czele stoi stryj dziewczyny. Podejrzewajc j o wspprac z oddziaem partyzanckim Pawa i podsycanie nastrojw buntu wrd chopstwa, Keracy organizuj obaw. W por ostrzeona moda matka, umyka, pozostawiajc dziecko pod opiek przychylnej akuszerki. Stryj radzi wystawi dziecko na przynt dla karmicej Wirki. Po kilku dniach bohaterka wpada w potrzask i ginie w walce u progu chaty, w ktrej pacze jej godny syn.

W tej ostatniej scenie Sejfullina podkrela zaskoczenie Wirynei.

Podobnie czyni Flaubert, gdy w opisie chrzecijaskiej agonii Emmy, ostatnie tchnienie bohaterki czy z ordynarnym piewem nienawistnego doktorowej ebraka. Oba te obrazy odbieraj jakby prawo do godnej mierci obu gwnym postaciom kobiecym analizowanych utworw.




140 .


Zabiegi te uzmysawiaj czytelnikowi, e niezrozumiane, wiedzione trudnymi do wytumaczenia popdami jednostki nie s akceptowane przez spoeczestwo. Kieruje si ono bowiem ustalonymi normami i tendencj do jednostajnego, z gry okrelonego trybu ycia.

Tak zatem zgodnie z przesaniem obu omwionych dzie kocz postaci kobiece, ktre w pewnym sensie czuj si wyalienowane z otaczajcego je rodowiska. Zarwno wzorzec jak i jego nawizanie nieustannie podejmuj prb ucieczki od dusznego wiata, w ktrym s osadzone. Temu prawdopodobnie miao suy maestwo Emmy z owdowiaym niedawno doktorem czy te nielubny zwizek Wirynei z jej pierwszym partnerem, noszcym si po miejsku, rachitycznym Wak.

Obie kobiety, naraajc si na mier i odchodzc ze wiata, do ktrego nie pasuj, osierocaj swoje dzieci, tak jak przedtem postpiy ich matki.

W przytaczanych wielokrotnie poradach dla modych pisarzy Sejfullina tumaczy, e brawurowa mier Keraczki broni t lubian przez autork posta przed kompromitacj, jak zapewne okazaaby si prba przystosowania bohaterki do trybu ycia w warunkach ustabilizowanej sytuacji spoecznej i politycznej radzieckiego pastwa.

Tymczasem naladowany przez Sejfullin Flaubert, zamierzajc napisa dzieo, w ktrego centrum znalazby si bohater negatywny, nie potpi ostatecznie Emmy. Wszak dogorywajc Madame Bovary odwaya si powiedzie, e jedynymi dobrymi dla niej ludmi w tym pogardzanym przez ni wiecie s wiecznie krytykowany dotd w mylach i odpychany w rzeczywistoci m i czsto zaniedbywana crka. Jako winowajc jej podszytych gupot dziaa autor wskaza rodowisko, ktre w osobach wszechwadnego aptekarza karierowicza i miejscowego proboszcza wiedzie nad oem mierci doktorowej pseudonaukow dysput na temat wartoci rzdzcych yciem czowieka, a nastpnie zapada w spokojny sen. Wraz z tymi dwoma reprezentantami sportretowanej spoecznoci, cae Yonville ogarnia marazm, ktry jest wwczas najbardziej dobitnym przejawem i najwyszym stadium bowaryzmu, wzmiankowanego w toku niniejszego opracowania. Wtedy na ruinach tragedii rodziny Bovary, cyniczny aptekarz robi karier zawodow i polityczn.

W opowieci Sejfulliny te zwycia lokalna spoeczno. Odbiorca nie wie kiedy partyzancki oddzia bolszewika Susowa dotrze do wsi z odsiecz. I w dziele francuskiego realisty i w utworze radzieckiej pisarkirealistki zwycia niezbyt skonne do gwatownych przemian rodowisko, ktre w obu utworach peni rol generatora bowaryzmu, rozumianego jako poczucie beznadziei i zatapiania si w atmosferze powszednioci.

Podsumowujc analiz tych dwch odlegych od siebie o kilkadziesit lat dzie, mona stwierdzi, e bowaryzm jest uniwersalnym zjawiskiem psychologiczno-spoecznym, niezalenym od czasu i przestrzeni. Nie dotyczy on tylko kobiet. Twrca postaci Pani Bovary utosamia si ze swoj bohaterk. wiadczyo o tym jego synne wyznanie: Pani Bovary to ja. Wida wic, e postawa ta wystpuje w yciu i jako taka ma prawo pojawi si w utworach literackich, dcych do odzwierciedlenia danego etapu historii spoecznej.

Spraw dyskusyjn jest natomiast fakt, jaki czynnik wywiera najwikszy wpyw na rnic w postpowaniu omawianych bohaterek.

Czy przywoany bowaryzm jest wynikiem ich osobowoci, czy wychowania, czy odmiennoci krgu kulturowego, rnic wyznaniowych, czy wreszcie epoki historycznej, w warunkach ktrej pisarze ukazali omwione wizerunki postaci kobiecych.

Literatura i przypisy

1. Flaubert G. Sownik komunaw. Warszawa; Krakw, 1992. Wyd. 1. S. 98.

2. . // . . . 1: , , . .: . - . ., 1958. . 330.

3. W utworze wystpuje grupa mieszkacw o tej nazwie. Termin pochodzi od nazwy rzeki Kereniec, nad ktr ukrywali si lokalni staroobrzdowcy podczas przeladowa. W opowieci s to bogaci obywatele, uwaani za odszczepiecw od prawosawia.

4. . . // .

. . . .: . - . ., 1958.

. 9899; . (1934) // .

. . 1: , , . .: . - . ., 1958. . 333.

5. 1939, 89. Cyt. za: // .

O umepamype. Cmamu. em. Bocnou. M., 1958. . 100.

6. Sejfullina L. Wiryneja i inne opowiadania. Warszawa, 1957. . 26.

7. Flaubert G. Pani Bovary. Z obyczajw prowincji. Gdask, 2005. S. 26.

8. Pojcie to wprowadzi do literaturoznawstwa francuski socjolog i krytyk literacki Mes Gaultier w 1902 r.

9. C . . O umepamype. Cmamu. aemu. Bocnoua.



Pages:     | 1 |   ...   | 61 | 62 || 64 | 65 |   ...   | 75 |
 >>  . C 10.02.00
:

www.harmonystructures.com.ua ˲ͲͲ ˲òͲ ί Ͳ . (, ) : . 89 (1). : (): 5 . ʳ: . . , 2010. . 332-337 ...

, 1980. 343 . 3. .. . : . .-. . . . . ³ : , 2003. 608 . 4. .. .( ) : . - . . . . : , 1990. 253 . 5. .. // . 1992. . 18. . 6573. 6. .. ...

в .. 㳺 81367.5 ˲ ² 90- . . ղ . 90- . . ղ . , . : , , , ...

811.161 .. (, ) ֳ , . , . : , , , . , ...

.., ., 㳿 Ͳ ² ² . : , , . ...

811.111'27 Ͳ ֲ ̲ Ͳֲ ( ) ³, . , , , . : , ,...

.. , .. 8 1 1.1 6 1.2 (0 7 5.3 ) 81.2 -92 2 -12 ( 20.07.2015 777) . : \ , \ \ ^ V -/ .. 3-12 : . 7- ....

ֲ ̲ Ͳ . . Ͳ 82.162.1 / 7.08 (043.3) - ˲ IJ . . ˲ 10.02.01 10.02.03 2015 . 㳿 ....

811.161.2271+371 (. ) II I I I I I 1 Ʋ Ʋ . , ...

20 IJ ȿ 2011 811.161.2373374 43 : 1951 . ³ 2004 . 10 ֲ ò . . , . . ͳ, . . ( ), . . , . . , . . , . . ( ) .. , . . . .....

. Գ 811.11137 . ., , . Ҳ ϲ Ѳ , . , ...

˳ 2 (29), 2013 . . () 811.161.242 ֲ ί ֲ̲ ² ί Dz ˲ , . , ...

̲ 1. 2. . 6 3. ( ). 35 4. 5. ί ˲ : : , . ., ,...




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸


 
<<     |    
2017 www.ua.z-pdf.ru -